Cách viết 者 (zhě) — ý nghĩa “Người, kẻ, cái (hậu tố)”

Lỗi phổ biến là viết nhầm phần trên thành 土 (đất) thay vì 耂, và phần dưới thành 日 (mặt trời) quá rộng. Thứ tự nét đúng: 1. Nét ngang trên, 2. Nét dọc xuyên qua, 3. Nét ngang dưới, 4. Nét phẩy, 5. Nét ngang (của 日), 6. Nét dọc, 7. Nét ngang dưới, 8. Nét ngang cuối. Hãy nhớ 'ngang – dọc – ngang – phẩy, rồi viết 日 như một hộp nhỏ'.

Cả ba đều có bộ 耂, nhưng 考 (kǎo) có thêm nét xiên ở dưới, nghĩa là 'thi, khảo sát'. 耄 (mào) có thêm 毛 (lông) bên dưới, nghĩa là 'già (trên 80 tuổi)'. Trong khi đó, 者 (zhě) thường đứng sau động từ để chỉ người, như 作者 (tác giả) hay 记者 (phóng viên). Hãy nhớ: 者 là 'người làm việc', 考 là 'hành động thi', còn 耄 là 'cụ già'.

者 xuất hiện trong nhiều từ vựng thông dụng, đặc biệt là trong văn viết và tin tức. Ví dụ, 或者 (hoặc là) dùng trong câu lựa chọn, 作者 (tác giả) khi nói về người viết sách, 记者 (phóng viên) là người đưa tin. Bạn cũng gặp 者 trong các từ như 患者 (bệnh nhân), 读者 (độc giả), 学者 (học giả).

Trong tiếng Trung cổ, 者 thường được dùng như một đại từ quan hệ, tương đương với 'người mà...' trong tiếng Việt. Ví dụ, trong câu '仁者爱人' (người nhân đức yêu thương người khác), 者 đứng sau tính từ 仁 (nhân đức) để chỉ người có đức đó. Hiểu điều này giúp bạn nhận ra 者 không chỉ là hậu tố mà còn là cách tạo danh từ từ tính từ hoặc động từ, rất hữu ích khi đọc văn bản cổ.

者 kết hợp với động từ để tạo danh từ chỉ người: 工作 (làm việc) + 者 = 工作者 (người lao động), 学习 (học) + 者 = 学习者 (người học). Nó cũng kết hợp với tính từ: 强 (mạnh) + 者 = 强者 (kẻ mạnh), 弱 (yếu) + 者 = 弱者 (kẻ yếu). Ngoài ra, 者 còn xuất hiện trong các từ cố định như 或者 (hoặc), 使者 (sứ giả), 记者 (nhà báo). Hãy thử tạo từ mới bằng cách thêm 者 vào các động từ quen thuộc như 吃 (ăn) thành 吃者 (người ăn) – dù không phổ biến, nhưng bạn sẽ hiểu logic.

Từ thông dụng chứa 者 gồm: 或者 (huò zhě) — Hoặc là.; 作者 (zuò zhě) — Tác giả; 记者 (jì zhě) — Phóng viên, nhà báo.