Cách viết 俑 (yǒng) — ý nghĩa “Tượng gốm (chôn theo người chết)”

Lỗi thường gặp là viết nhầm bộ 亻 thành bộ khác, hoặc quên nét sổ ở giữa 甬. Thứ tự nét: 亻 (phẩy, sổ) trước, sau đó viết 甬 từ trên xuống: nét ngang, nét móc, nét chấm, nét ngang, nét sổ, nét ngang, nét sổ. Hãy nhớ 'người rồi chuông'.

Cả ba đều có bộ 亻 nhưng nghĩa khác hẳn. 伯 (bó) là bác, anh cả trong gia đình, hoặc tước vị. 估 (gū) là ước lượng, đoán. Riêng 俑 chỉ tượng gốm, thường dùng trong ngữ cảnh khảo cổ hoặc lịch sử, không dùng hằng ngày.

Chữ 俑 thường xuất hiện trong các bài viết về khảo cổ, lịch sử, đặc biệt là khi nói về 兵马俑 (Binh mã dũng) – đội quân đất nung nổi tiếng của Tần Thủy Hoàng. Ngoài ra, từ 始作俑者 dùng để chỉ người khởi xướng việc xấu, bắt nguồn từ tục chôn người sống.

Tục chôn tượng gốm (俑) thay cho người sống bắt đầu từ thời Xuân Thu – Chiến Quốc, phổ biến ở thời Tần – Hán. Khổng Tử từng nói '始作俑者，其无后乎' (kẻ đầu tiên làm tượng gốm để chôn, chắc là tuyệt hậu) vì cho rằng việc này vẫn còn gần với tục chôn người. Hiểu điều này giúp bạn nhớ nghĩa và cách dùng.

俑 thường đứng sau các từ chỉ chất liệu hoặc loại hình, như 陶俑 (tượng gốm), 石俑 (tượng đá), 木俑 (tượng gỗ). Trong từ 兵马俑, nó đứng cuối, chỉ đội quân bằng đất nung. Ngoài ra, thành ngữ 始作俑者 dùng 俑 như danh từ, nghĩa là 'người khởi xướng'.

Từ thông dụng chứa 俑 gồm: 兵马俑 (bīng mǎ yǒng) — Binh mã dũng (Tượng binh mã viên); 陶俑 (táo yǒng) — Tượng gốm (táng vật); 始作俑者 (shǐ zuò yǒng zhě) — Kẻ khởi xướng (thường là việc xấu).